Gardinovci su malo naselje titelske opštine. Podignuti su na isturenom delu južne bačke leste terase kojoj se Dunav svojim značajnim levim rukavcem približio za oko 500 metara.

Severno i zapadno od Gardinovaca prostire oe pomenuta lesna terasa, a istočno prostrana aluvijalna ravan Dunava. Između lesne terase i pomenutog levog rukavca Dunava je takođe ali sasvim uski pojas aluvijalne ravni. Prema tome, hatar Gardinovaca se prostire na dve geomorfološke i fitogeografske teritorije, na lesnoj terasi i na aluvijalnoj ravni Dunava.

Nadmorske visine lesne terase kreću se između 85 i 87 metara, s tim što je dosta ispoljena nagnutost od severa prema jugu i jugoistoku. U ovom pravcu se kreću i sve povrišiske vode što je dovoljno jak dokaz nagnutosti ove terase. Geološki sastav lesne terase je dvojak. Na istočnoj polovini se pojavljuje čist i glinoviti les sa dosta moćnim slojem humusa dok je na zapadnoj polovini žuti pesak. Na granici, prema koviljskom hataru, ovog peska je sve više tako da predstavlja apsolutni prekrivač.

Nadmorske visine druge geomorfološke celine kreću se oko 75 metara s blagim padom prema istoku kuda otiče i Dunav. Međutim, površina aluvijalne ravni nije idealno ravna, pošto se pojavljuju uzdužna i ovalna uzvišenja sastavljena od čistog fluvijalnog materijala. (Ostrva Velika krčedinska ada i Mala krčedinoka ada, kao i ostrvo Ločka ada, imaju čak i veće nadmorske visine tako da ih visoka voda Dunava sasvim retko plavi. Ostali delovi aluvijalne ravni takođe su sastavljeni od fluvijalnog materijala, više peskovitog a manje glinovitog.

Treba istaći još neke stvari koje su veoma značajne za položaj Gardinovaca. Dunav je u ranijim vremenima prilikom svakog visokog vodostaja plavio svoju ravan i za sobom u većim udubljenjima ostavljao vodu. Tako je aluvijalna ravan manje-više bila i močvarna i suva što je zavisilo od apoolutnih visina pojedinih delova. Zbog takvog hidrografskog režima ona nije bila pogodna za nasaljavanje pa su se naselja podizala mahom na desetak metara višim stranama južne bačke lesne terase. Na takvoj dodirnoj zoni izgrađeni su Gardinovci, Kovilj, Šajkaš i druga mesta. Ali sva ta naselja su izgrađena na samoj višoj lesnoj strani bilo na isturenim delovima. poluostrva bilo, pak, na onim mestima gde je Dunav ispirao podlogu lesne terase. Na takvom mestu, kao što je već istaknuto, izgrađeni su Gardinovci.

Ovakva lokacija Gardinovaca, međutim, bila je uslovljena i različitim fitoteografskim sastavom na lesnoj terasi, s jedne, i na aluvijalnoj ravni, s druge strane. Pored svega ovoga, u aluvijalnoj ravni bilo je i dosta živih tokova i rukavaca koje je Dunav stvarao razvijajući svoje krivudavo korito. Zbog svoje veće nadmorske visine i zbog dosta suvog lesa lesna terasa je imala stepeke odlike sa oskudnim biljnim svetom. Za vreme naturalne privrede lesna površina je bila pašnjačka ea ekstenzivnim stočarstvom a oko naselja i ratarstvom sa žitima i drugim kulturama. U ranijim vremenima, kada se već počela napuštati naturalna privreda, zbog svoje plodnosti (černozemi i livadske crnice) lesna terasa postaje površina sa izrazito ratarskim odlikama.

Zbog znatno manjih nadmorskih visina, veće vlažnosti i plitke izdani koja je mestimice i povremeno bivala iznad njene površine, aluvijalna ravna Dunava, imala je veoma bujan biljni svet sa krupnom i sitnom vegetacijom, sa mnogobrojnim insektima, gmizavcima, ribama, vodozemcima, pticama selicama i grabljivicama i mnogim životinjama, kao što su krupna i sitna divljač i zveri.

Podunavski ritovi su sa ovakvim bogatstvom doista bili pogodni za život ljudi i stoga su se ljudi i naseljavali u blizini ovakvih terena. Za vreme naturalne privrede životni uslovi koje je pružala lesna terasa i životni uslovi na aluvijalnoj ravni Dunava skladno su se nadopunjavali i pružali skoro idealne pogodnosti za život.

U kasnijim fazama privrednog razvoja hidrografkže i fitogeografske prilike u aluvijalnoj ravni Dunava morale su se menjati. Pristupa se regulaciji dunavskog korita, melioraciji ritova i izgradnji nasipa oko Dunava. Kroz ovakve promene je prošla i aluvijalna ravan Dunava istočno od Gardinovaca. Nasipom koji počinje na krajnjoj jugoistočnoj tački sela pa se nastavlja niz Dunav sve do ušća Tise, aluvijalna ravan je sigurno zaštićena od visokih dunavskih voda. Sistemom kanalske mreže koja unakrsno preseca aluvijalnu ravan, vršena su potrebna isušivanja od suvišnih podzemnih i površinskih voda koje su, takođe, bile veoma štetne za prinose kulturnih biljaka na ovim površinama.

Blagodareći ovim hidrotehničkim radovima, od nekadašnje ekstenzivne i naturalne privrede počela je da oe razvija sasvim moderna privreda, prilagođena izmenjenim hidrografskim i fitogeografskim prilikama. Kao što je za vreme vojne uprave za svako graničarsko i šajkaško selo bilo veoma važno koliko će pašnjaka imati u ritovima, tako je kasnije još i važnije bilo da svako selo ima svoje parče u ritu. Što je to parče oranice bilo veće selo je sigurnije bilo u prinosima, dok se na lesnoj terasi zbog čestih suša to nije motlo očekivati. Dobro je poznato i to da ona oela koja imaju veće delove svojih hatara na aluvijalnoj ravni, ekonomski bolje stoje nego oia sela koja nemaju ritova na svojoj teritoriji.

Postoji i jedan elemeiat koji je Gardinovce svrstao u kategoriju naselja sa manje povoljnim položajem. To je loša povezanost boljim putevima kojima se tokom istorije kretao saobraćaj. Šajkaš, Vilovo, Lok i Titel su, na primer, na značajnom podunavskom putu, kojim je uvek strujao jači život. To se upravo odražavalo i na druga naselja, kao što su Budisava, Kać, Novi Sad itd. Gardinovci su od tog značajnog puta udaljeni 4,5 kilo-metara a to je upravo bilo dovoljno da budu van tih strujanja i kretanja, ali u ista mah i van raznovrsnih zbivanja koja su bila u vezi sa tim važnim putem. Danas su Gardinovci sa ovim važnim putem spojeni modernom asfaltnom linijom i za motorni saobraćaj razmak od 4,5 kilometra predstavlja samo koji minut dužeg putovanja.

Kod Gardinovaca ima i nešto spscifično što kod drugih naselja nema, sem kod Titela. To je položaj sela neposredno na levom rukavcu Dunava. Može se pretpostaviti da je ovaj rukavac u srednjem veku bio glavni tok Dunava i da su Gardinovci, s obzirom na to da su izgrađeni na visokoj lesnoj obali koja dominira prilično daleko i nizvodno i uzvodno, bili neko jače vojno uporište koje je imalo zadatak ne samo da kontroliše plovni put Dunava nego i da ga čuva, pa, možda, i da naplaćuje prolaznu taksu. Lokaciju tog utvrđenja trebalo bi tražiti na mestu gde se nižu poslednje kuće na putu Gardinovci—Kovilj, pošto je tu Dunavac neposredno uz visoku lesnu obalu. Da je ova pretpostavka moguća upućuje ime Gardinovci koje u svom korenu ima fracu«ku reč garder, što bi značilo čuvati, posmatrati.

Kratak istorijski pregled. — Istorija prvi put beleži Gardinovce tek u XVI veku, dakle za vreme Turaka. U turskim tefterima se spminje da pripada titelskoj nahiji i da su 1554. godine imali 5 poreski obaveznih kuća, 1570, godine 13 i 1590. 27. Kroz ceo XVII vek o Gardinovcima nema pomena, ali tek 1699. na nekoj turskoj pograničnoj karti pominje se neki kanal Gardinovac, koji je upravo deo Beljanske bare, južno od Titela .

Posle proterivanja Turaka nastupa period obnavljanja starih i izgradnja novih naselja. Tako su Gardinovci, popisom iz 1715. godine, registrovani sa 13, 1719. još sa 8, a 1722. pominje se samo 14 starešiia. Godine 1731. Gardinovčani se već žale na graničare iz Kovilja da su prisvojili veliki deo njihove teritorije. Sve do 1746. godine Gardinovci su bili u posedu austrijske krune a te godine se pripajaju graničarima i postaju šanac. Da bi ojačao, doseljavaju se graničari iz razvojačenog šanca u Subotici s tim da se od njih formira šajkaški korpus. Međutim, 1752. godine i ovaj šanac bio je rasformiran na veliko nezadovoljstvo doseljenika iz Subotice. Jedanaest godina kasnije bivši gardinovački šanac se pripaja šajkaškom bataljonu i ponovo ukuljučuje u vojnu upravu. Možda je današnje ime sela iz tog vremena, jer sa ovog mesta su zaista šajkaši mogli da kontrolišu veliki deo plovnog Dunava i njegovih rukavaca, kao i mnoge ade i oprudove.

Stanovništvo. — Od sredine XIX veka počinje nov život za stanovništvo Gardinovaca. Vojni šanac se rasformirao 1873. a selo je stavljeno pod upravu županije. Broj stanovnika se počeo prvo sporije, a posle sve brže povećavati tako da je već 1890. porastao za nekih 60 i više procenata. U dekadi od 1880. do 1890. taj porast je bio veoma veliki. Njega nije izazvao prirodni priraštaj nego snažne imigracije etanovnika koje je privukla mogućnost kupovine jeftine ritske meliorisane zemlje.

Od 1921. do drugogo svetskog rata broj stanovnika opet raste da se od 1948. počne smanjivati sve do 1981. godine kada broj žitelja bio 1515 koliko ih je bilo i 1890. godine. Uzroci ovom velikom opadanju broja stanovnika posle drugog svetkžog rata jesu u malom prirodnom priraštaju i velikom iseljavanju, mahom mlađeg sveta, iz ovog izrazito agrarnog sela. Iseljavanje se vršilo, uglavnom, u cravcu Novog Sada i Beograda.

Najzad valja podvući da su Gardinovci zaista uvek imali mali broj stanovnmka. Veliki uzrok je tome i raspodela poseda. Godine 1900, na primer, od 5865 kj Gardinoncima je pripadalo 1597, krunskom posedu 1090 i stašovništvu 3178 kj .

U narodnom pogledu Gardinovci su uvek imali čist etnički sastav. Apsolutnu većinu su činili Srbi i 1900. kada je od 1458 stanovnika bilo 1257 Orba, 143 Mađara i 39 Nemaca, i 1981. godine.

Izvor:
Bukurov, Branislav
“Geografska monografija opštine Titel”
Vojvođanska akademija nauka i umetnosti
Novi Sad, 1986. godine